Menopoz ve Cinsel Sağlık
Menopoz Döneminde Cinsel Disfonksiyon ve Menopozal Hormon Tedavisinin Rolü
Menopoz; over- yumurtalık rezervinin ve fonksiyonlarının tükenmesine bağlı olarak gelişen hormonal dalgalanmalarla karakterize, fizyolojik bir süreçtir. Bu süreçte yumurtalığın ürettiği östrojen ve androjen seviyelerinde gözlenen sürekleyen düşüş; vazomotor semptomların – ateş basması gibi- yanı sıra cinsel istekte azalma, vajinal kuruluk, disparoni- ilişkide ağrı ve uyarılma bozuklukları gibi kadın cinsel sağlığını olumsuz yönde etkileyen şikayetlere neden olmaktadır. Kadın cinsel fonksiyonunun çok nedenli ve biyopsikososyal doğası, menopozal şikayetlerin yönetiminde multidisipliner bir klinik yaklaşımı zorunlu kılmaktadır.
Menopozal hormon tedavisi (MHT), menopoza bağlı gelişen klinik semptomların hafifletilmesinde tedavi etkinliği en yüksek yöntemlerden biri olarak kabul edilmektedir. Özellikle lokal (topikal) östrojen uygulamaları; vajinal epitel proliferasyonunu artırarak doku kalınlığını restore etmekte, vajinal pH ve lubrikasyonu regüle ederek disparoni ile vajinal atrofi semptomlarını belirgin ölçüde geriletmektedir. Bu terapötik etkinlik, yüksek düzeyde kanıta dayalı tıp verileriyle desteklenmektedir.
Buna karşın, sistemik MHT’nin libido ve cinsel istek üzerindeki etkileri, literatürde farklı sonuçlarla karşımıza çıkıyor. Bazı klinik çalışmalarda cinsel işlev parametrelerinde anlamlı iyileşmeler rapor edilirken, diğer araştırmalarda belirgin bir fayda saptanmamıştır. Bu varyasyon; kadın cinselliğinin hormonal mekanizmaların ötesinde psikososyal, ilişkisel ve sosyokültürel etkenlerden yoğun şekilde etkilenmesiyle ilişkilendirilmektedir. Bununla birlikte, ilk geçiş etkisinden kaçınan transdermal östrojen rejimlerinin, cinsel dürtü (libido) üzerinde sistemik yani ağızdan alınan ilaçlara kıyasla daha optimal bir klinik profil sergileyebileceği öngörülmektedir.
Güncel uluslararası kılavuzlar, menopozal dönemdeki kadınlarda cinsel disfonksiyon semptomlarının rutin jinekolojik muayene ve anamnez süreçlerine dahil edilerek sorgulanmasını şiddetle önermektedir. Sonuç olarak hormon tedavisi, özellikle genitouriner menopoz sendromu, vajinal atrofi ve disparoni yönetiminde önemli bir tedavi seçeneğidir; ancak terapötik strateji her olguda bireyselleştirilmeli ve biyopsikososyal olarak kadın mutlaka değerlendirilmelidir.
PEKİ BAŞKA NELER YAPILABİLİR
Menopoz döneminde yalnızca hormon tedavileri değil, destekleyici ve yenileyici bazı uygulamalar da tercih edilebilmektedir. Özellikle vajinal kuruluk, ilişkide ağrı, kanama, hafif idrar kaçırma ve cinsel konforda azalma gibi şikayetlerde enerji bazlı cihazlar ve rejeneratif uygulamalar gündeme gelebilir.
Lazer ve radyofrekans gibi enerji bazlı cihazlar, vajinal dokuda kontrollü ısı etkisi oluşturarak kolajen üretimini desteklemeyi ve doku kalitesini artırmayı amaçlar. Bu uygulamalar bazı kadınlarda kuruluk, hassasiyet kaybı ve hafif gevşeme hissinde iyileşme sağlayabilmektedir. İşlem genellikle kısa sürer ve günlük yaşama hızlı dönüş mümkündür. Ağrısız ve kısa süren işlemlerdir. İşlem sonrası işinize rahatlıkla dönebilirsiniz.
PRP (Platelet Rich Plasma), kişinin kendi kanından elde edilen büyüme faktörlerinden zengin plazmanın kullanılmasıdır. Kadın doğum dışında; yüz, saç, eklem aralığı, yara iyileşmesi gibi bir çok alanda kullanıldığını görüyoruz. Amaç, dokunun kendini yenileme kapasitesini desteklemek ve dolaşımı artırmaktır. Özellikle kuruluk, hassasiyet azalması ve menopoz sonrası doku kalitesindeki değişimlerde destekleyici bir seçenek olarak değerlendirilebilir.
Son yıllarda eksozom uygulamaları da kadın sağlığında dikkat çekmektedir. Eksozomlar, hücreler arası iletişimi sağlayan ve yenilenme süreçlerinde rol oynayan mikroskobik yapılardır. Doku onarımını destekleme potansiyelleri nedeniyle rejeneratif tedaviler içinde araştırılmaktadır. Ancak bu alandaki bilimsel çalışmalar halen gelişim aşamasındadır ve standart tedavilerin yerine değil, seçilmiş hastalarda destekleyici yaklaşım olarak düşünülmelidir.
Her kadının menopoz deneyimi farklıdır. Bu nedenle tedavi planı; şikayetler, yaşam kalitesi, beklentiler ve tıbbi geçmiş birlikte değerlendirilerek kişiye özel oluşturulmalıdır.
HER KADIN ÇOK DEĞERLİ, KENDİNİZİ İHMAL ETMEYİN